گفتمان انقلاب اسلامی، واقعیت یا تهدید

این روزها جمله ای را بارها شنیده ایم که می گویند: "فلان تفکر هماهنگ با گفتمان انقلاب اسلامی نیست". من خود جمله ای شبیه به این را در همایش دکتر فردید از زبان استادم دکتر کچویان شنیدم.

به نظر من سخن گفتن از گفتمان انقلاب اسلامی مستلزم امور زیر است:

1. چیزی به نام "ماهیت انقلاب اسلامی" وجود دارد که ما آن را درک کرده ایم و به جان آزموده ایم و اکنون از گفتمان و سخن اصلی آن صحبت می کنیم.

2. انقلاب اسلامی و نهضت مردم مسلمان ایران در بهمن سال 1357 به بار نشست و پیروز شد.

3. انقلاب اسلامی دارایی گفتمانی است که قابل بررسی و تحقیق است.

4. گفتمان انقلاب اسلامی را می توان از طریق تحقیق در سخنان رهبران آن و نیز متفکران مورد تایید رهبران آن یافت.

حالا اگر کمی تامل کنیم می توانیم بفهمیم که نه چیزی به نام ماهیت انقلاب اسلامی به این راحتی قابل درک است و نه انقلاب اسلامی در سال 57 به بار نشست و نه گفتمان انقلاب اسلامی فقط در سخنان رهبران آن و متفکران مدافع آن یافت می شود.

ما بارها شنیده و خوانده ایم که انقلاب اسلامی در سال 1357 پیروز شد، اما حقیقت همان چیزی است که از زبان امام امت جاری شد و آن اینکه "انقلاب اسلامی تازه از 57 آغاز شد". این نکته بسیار مهم است و کمتر به آن توجه می شود. انقلاب اسلامی هنوز پیروز نشده است. ما در سال 1357 فقط مانع سیاسی انقلاب اسلامی، آن هم فقط در ایران را از سر راه برداشتیم. شاه و نظام حکومت شاهنشاهی ایران تنها یک سد کوچک در مقابل مسیر مصیر انقلاب اسلامی بود. می دانیم که امام خمینی (ره) هنگامی که شاه را از مملکت بیرون انداخت، شعار جدیدی را تاکید کرد و آن بیرون رفتن آمریکا و اسرائیل از صحنه جهانی بود. ایشان بعد از 57 یکی از اصلیترین شعارهای سیاسی خود را نفی امپریالیسم آمریکا و اسرائیل قرار داد. این تاکید جدید به این معنی بود که هدف انقلاب اسلامی بیرون کردن شاه و تبدل حکومت آن با نظام ولایت فقیه نبود، بلکه این امر تنها یک مرحله از مسیر انقلاب اسلامی است.

نکته دیگر آن است که امام خمینی (ره) و آیت الله خامنه ای و متفکرانی نظیر شهید مطهری، شهید بهشتی و آقای مصباح و غیرهم، خود گوشه ای از انقلاب اسلامی را مجسم کرده اند نه اینکه انقلاب اسلامی توسط این اشخاص "ترسیم" شده است. امام خمینی (ره) مظهر انقلاب اسلامی است نه اینکه انقلاب اسلامی مظهر امام خمینی (ره) و نهضت آن است. انقلاب اسلامی ملاک اقوال و اعمال امام خمینی (ره) است نه اینکه امام خمینی (ره) ملاک گفتمان انقلاب اسلامی است.

ما نسبت به گفتمان انقلاب اسلامی همچنان در علمی اجمالی به سر می بریم و نسبت به ذات آن ناخودآگاه هستیم.

با این توضیحات آیا به نظر نمی رسد که سخن گفتن از گفتمان انقلاب اسلامی با قاطعیت و دیگران را متهم کردن به عدم پیروی از گفتمان انقلاب اسلامی، بیشتر تهدیدی برای ذات انقلاب است تا سخنی درباره واقعیت آن؟